Աշխարհում վառելիքի շուկաները շարունակում են լուրջ ճնշման տակ մնալ․ Մերձավոր Արևելքում ստեղծված իրավիճակի և նավթի մատակարարումների խափանումների հետևանքով մի շարք երկրներում թանկանում են բենզինն ու դիզելը, իսկ շուկաներում աճում են պակասի մտավախությունները։
Միջազգային էներգետիկ գործակալությունը սեպտեմբերի 11-ին զգուշացրել է, որ 2026 թվականին նավթի համաշխարհային առաջարկը կարող է նվազել օրական 5,7 մլն բարելով՝ նախորդ գնահատականի համեմատ ավելի խոր անկում արձանագրելով։ Միաժամանակ արագորեն նվազում են վառելիքի պաշարները։
Իրավիճակն ավելի է սրվել Սաուդյան Արաբիայի նավթային ենթակառուցվածքների վնասումից հետո։ Դադարեցվել է երկրի East-West խողովակաշարի աշխատանքը, որը նավթը Պարսից ծոցից հասցնում է Կարմիր ծով՝ շրջանցելով Հորմուզի նեղուցը։ Դրա փակումը լրացուցիչ ռիսկեր է ստեղծել համաշխարհային շուկայի համար։
Միաժամանակ խնդիրներ են առաջացել նաև նավթավերամշակման ոլորտում։ Reuters-ի փոխանցմամբ՝ սեպտեմբերին ռուսական խոշոր դիզել արտադրող նավթավերամշակման գործարանների մոտ կեսը կրճատել կամ դադարեցրել է արտադրությունը՝ անօդաչու սարքերի հարձակումների հետևանքով։ Ռուսաստանը, ներքին շուկայում պակասը կանխելու նպատակով, սահմանափակել է նաև բենզինի, դիզելի և ավիավառելիքի արտահանումը։
Նավթի գներն էլ արձագանքում են մատակարարումների հետ կապված անորոշությանը։ Սեպտեմբերի 16-ին Brent տեսակի նավթի գինը կազմել է մոտ 107,5 դոլար մեկ բարելի դիմաց, իսկ WTI-ն՝ մոտ 104,2 դոլար։
Վառելիքի շուկայի խնդիրներն արդեն անդրադառնում են նաև տրանսպորտի և տնտեսության այլ ոլորտների վրա։ Հատկապես զգալի է դիզելի պակասը, քանի որ դրա գնի աճն ուղղակիորեն ազդում է բեռնափոխադրումների, գյուղատնտեսության և ապրանքների ինքնարժեքի վրա։
Այսպիսով, խոսքը միայն նավթի գնի աճի մասին չէ․ մատակարարման շղթաների խափանումները և վերամշակված վառելիքի պաշարների նվազումը համաշխարհային շուկայում ստեղծել են ավելի լայն վառելիքային ճգնաժամի ռիսկեր։