Ինչ ճակատագրի է արժանացել հայկական ժառանգությունը Հնդկաստանում․ բաց նամակ

կողմից admin3

Ֆեյսբուքյան օգտատեր Սևակ Ամատունին բաց նամակ է հղել հասարակության լայն շերտերին, առաջարկելով բացահայտել, թե ինչ ճակատագրի է արժանացել հայկական ժառանգությունը Հնդկաստանում

Նամակը ներկայացնում ենք ռուսերենից թարգմանված.

<<Սիրելի՛ հայրենակիցներ, ես կցանկանայի հայ հասարակության ուշադրությունը հրավիրել մեր պատմության մի ուշագրավ և, թերևս, դեռևս թերուսումնասիրված էջի վրա:

Խոսքը վերաբերում է 18-րդ դարում Հնդկաստանում ապրած հարուստ հայ վաճառական Մովսես (Մասեխ) Բաբաջանյանի ժառանգությանը: 1794 թվականին նա կտակ է կազմել, որի համաձայն իր կարողության զգալի մասը նախատեսված էր Դոնի Նախիջևանի հայ համայնքի համար: Այս միջոցները պետք է ծառայեին ազնիվ նպատակի՝ կրթության զարգացմանը, հիվանդանոցների կառուցմանը և որբերին ու կարիքավորներին օգնելուն: Բայց ամենահետաքրքիր մասը սկսվում է ավելի ուշ:

Միքայել Նալբանդանը և հնդկական ժառանգությունը:

1861 թվականին հայտնի հայ գրող, փիլիսոփա և հասարակական գործիչ Միքայել Նալբանդանը մեկնել է Հնդկաստան՝ իր կտակը կատարելու համար: Նա կարողացել է հաղթել Կալկաթայի դատական ​​գործը: Պատմական հրապարակումները հիշատակում են այս գործի շրջանակներում ստացված 60,000 ռուփիի մասին: Այնուամենայնիվ, գումարի հետագա ճակատագիրը բարդ էր և դեռևս հարցեր է առաջացնում հետազոտողների շրջանում: Ի՞նչ կապ ունի Դոնի Ռոստովը դրա հետ։ Քչերը գիտեն, որ հնդիկ հայ վաճառականի ժառանգությունը կապված է Դոնի Նախիջևանի և Ռոստովի զարգացման հետ։ Մասնավորապես, Դոնի Ռոստովում 1896 թվականին բացված հայտնի «Բոլշայա Մոսկովսկայա» հյուրանոցը կառուցվել է բարեգործական հիմնադրամի միջոցներով, որը մասամբ ձևավորվել է կտակի շնորհիվ։ Դրա եկամուտներն օգտագործվել են հանրային կարիքների և Նախիջևանի բարեկարգման համար։ Պարզվում է, որ հեռավոր Հնդկաստանից եկած հայ վաճառականի կտակը շատ իրական հետք է թողել հարավային Ռուսաստանի պատմության և ճարտարապետության վրա։ Եվ ի՞նչ է պատահել հետո։ Պատմական գրառումների համաձայն, Հնդկաստանից փոխանցումները շարունակվել են տասնամյակներ շարունակ։ Ավելին, կան հրապարակումներ հայ հոգևորականների կողմից կտակի միջոցներ ստանալու կոչերի մասին նույնիսկ խորհրդային ժամանակաշրջանում։ Սա առաջ է քաշում մեկ այլ կարևոր հարց։ Արդյո՞ք Հայ Առաքելական Եկեղեցու արխիվներում պահպանվել են այդ միջոցների վերաբերյալ որևէ փաստաթուղթ։ Հնարավոր է՝ եկեղեցու արխիվներն են, Նախիջևանի հայկական համայնքի արխիվները և հոգաբարձու կազմակերպությունների փաստաթղթերը, որոնք կօգնեն վերականգնել ամբողջական պատկերը։
Հարցեր, որոնց պատասխաններ ենք փնտրում.
1. Որքա՞ն էր Մովսես Բաբաջանյանի կարողության ամբողջ գումարը։
2. Որքա՞ն գումար է իրականում ստացել հայ համայնքը։
3. Կալկաթայում կային կտակին առնչվող բանկային հաշիվներ, անշարժ գույք և հողամասեր։
4. Ի՞նչ պատահեց մնացած միջոցների հետ 1917 թվականից հետո։
5. Կա՞ն ժառանգության վերաբերյալ որևէ փաստաթղթեր, որոնք պահպանվում են Հայ Առաքելական Եկեղեցու արխիվներում։
6. Արդյո՞ք Հայաստանի Արտաքին գործերի նախարարությունը երբևէ պաշտոնական հետաքննություն է անցկացրել այս պատմության վերաբերյալ։

Ես դիմում եմ Հայ Առաքելական Եկեղեցու ղեկավարությանը, ՀՀ Արտաքին գործերի նախարարությանը, պատմաբաններին, իրավաբաններին և լրագրողներին։

Ինչո՞ւ չմիավորել ուժերը և անցկացնել լիարժեք պատմական և իրավական հետաքննություն։ Հնարավոր է, որ այսօր մենք այլևս չկարողանանք որևէ գույքային պահանջ ներկայացնել։Սակայն նման եզրակացության հանգելուց առաջ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բոլոր փոխանցումների փաստաթղթերը, արխիվները և պատմությունը։ Սա միայն փողի մասին զրույց չէ։ Սա հիշողության, արժանապատվության և մեր նախնիների նկատմամբ պատասխանատվության մասին զրույց է։

Մարդը, որը ապրել է իր պատմական հայրենիքից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու, հոգացել է իր ժողովրդի ապագայի մասին։ Նա իր կարողությունը թողել է ոչ թե իր ժառանգներին, այլ հայ համայնքին, կրթությանը և բարեգործությանը։
Մի՞թե մենք պարտավոր չենք գոնե պարզել, թե ինչ է պատահել նրա կտակին։

Ես խնդրում եմ բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայ ժողովրդի պատմությամբ, կիսվել այս հրապարակմամբ։
Հնարավոր է՝ մեր ընթերցողների շրջանում լինեն մարդիկ, ովքեր ունեն արխիվային փաստաթղթեր, պատմական ապացույցներ կամ տեղեկություններ, որոնք կօգնեն բացահայտել այս պատմությունը։ Մեր ժառանգությունը չպետք է մոռացվի>>:

Ձեզ կարող է նաև դուր գալ

Focus Mode